وقتی وارد مباحث مربوط به دیجیتال مارکتینگ میشویم، یکی از اولین کارهایی که باید انجام گیرد، انتخاب نام برند و دامین است. این مرحله پیچیدگیهای خاص خود را دارد و به سادگی امکانپذیر نیست. باید همهی جوانب مربوط به کسبوکار خود را بسنجید و سپس اقدام به انتخاب نام دامین مناسب خود نمایید. یک اشتباه کوچک در انتخاب نام دامین، ممکن است سالهای بعد برای شما پشیمانی به همراه آورده و سرمایهگذاری که در این بخش نمودهاید به طور کلی هدر رود. یکی از اصلیترین ابهاماتی که در این زمینه وجود دارد این است که آیا در آینده، شخصی میتواند ادعای مالکیت نسبت به دامین ما نموده و آن را به زور از آنِ خود نماید؟ پاسخ به این سوال ساده نیست و مسائل حقوقی زیادی با خود به همراه دارد. در ادامه با اکتوبیت همراه باشید تا به بررسی جوانب مربوط به این موضوع نماییم تا با چشمانی باز اقدام به انتخاب نام دامین نمایید.
مالکیت دامین
مالکیت دامین در انحصار یک سازمان غیرانتفاعی به نام آیکان (ICANN) در ایالات متحده آمریکا است. این سازمان قوانین مربوط به ثبت دامین را در دنیا به عهده دارد و هیات مدیرهی آن بهگونهای تعیین میشود که شفافیت لازم در آن وجود داشته باشد و کشورهای دیگر از این بابت متضرر نشوند.
آیکان دارای شعب متعددی در سرتاسر دنیا است که به ICANN Approved Registrar معروف هستند. در حال حاضر در ایران نمایندهی رسمی از این شرکت حضور ندارد و شرکتهای ایرانی با واسطه اقدام به ثبت دامین مینمایند.
بعد از انجام بررسیهای لازم، شما در نهایت به نام دامنه مورد نظر خود میرسید. شما هیچ وقت نمیتوانید نام دامین خود را برای همیشه خریداری نمایید. بلکه تنها میتوانید اجازه استفاده از آن را برای یکسال به بالا دریافت نموده و آن را هر بار تمدید نمایید. در واقع به مانند قرارداد اجاره ملک میباشد که برای مدت مشخصی اجازه استفاده از آن را در قبال پرداخت مبلغی دریافت مینمایید.
انواع پسوند دامین
مهمترین بخش یک دامین، پسوند آن است. احتمالاً پسوندهای com، org و net را شنیدهاید. این پسوندها به gTLD معروف هستند. بعدها به دلیل اینکه کمبود نام دامنه در این پسوندها ایجاد شد، عملاً با بازار سیاه در نامهای دامنه مواجه شدیم. برای رفع این مشکل، آیکان برای هر کشور یک پسوند دو حرفی تعریف کرد و آن پسوند را کاملاً در اختیار حکومت هر کشوری قرار داد که قوانین مربوط به آن را خود تصویب نمایند. دامین ir برای ایران اختصاص داده شده و حکومت نیز مدیریت آن را به موسسهای به نام NIC واگذار کرد.
در ادامه باز آیکان پا را فراتر گذاشت و پسوندهای فراوان دیگری که هر کدام مشخصه حوزهای خاص میباشد را ایجاد نمود. به این پسوندها در اصطلاح New gTLD میگویند. تمامی این پسوندها را میتوانید با دستهبندی مناسب و وضعیت هر کدام، در سایت GoDaddy مشاهده نمایید.
آیا خرید دامین، تضمینی برای مالکیت همیشگی آن است؟
تا اینجای کار با روند خرید یک دامین آشنا شدید. اما همچنان این سوال بیپاسخ ماند که وقتی یک دامین را خریداری مینماییم، مالک حتمی آن، خود ما هستیم و دیگر کسی نمیتواند آن را از ما بگیرد؟
در ظاهر باید اینگونه باشد که چون شما اجازه استفاده از آن دومین خاص را زودتر از سایرین دریافت کردهاید، پس باید مالک آن، شما باشید. اما باید گفت که در عمل اینگونه نیست و این مالکیت هیچگاه صددرصدی نیست. حتی ممکن است شما یک دامین ir را در ایران خریداری نمایید و بعد از مدتی، شرکتی خارجی با حکم دادگاه، آن را از شما بگیرد. موضوعی که برای دومین facebook.ir اتفاق افتاد. مالک اصلی این شرکت که فیسبوک نام دارد با شکایت در سازمان مالکیت معنوی توانست آنها را مجاب نماید که شخص خریدار این دامین، در حال سوء استفاده از برند فیسبوک است و درنهایت توانست حکم انتقال مالکیت این دامین را به زور دریافت نماید.
با اینکه بر اساس قانون درخصوص استفاده از دامنه، حق افراد داخل کشور به خارجیها ارجحیت دارد و اگر دادگاه ترجیح دهد دامنه facebook.ir برای شخص باقی بماند، هیچ کس حتی مراجع قضایی بینالمللی نمیتواند مانع از این اقدام شود، اما با توجه به جرائمی که برای ایران در نظر گرفته میشد، درنهایت مالکیت به فیسبوک منتقل شد.
البته روند شکایت برای این کار، بسیار طولانی و پرهزینه است و عموماً ترجیح داده میشود که مصالحه انجام شده و دامین خریداری شود، اما تضمینی برای این موضوع وجود ندارد.
اگر میخواهید خیالتان از بابت دامین ثبت شده راحت باشد، باید به میزان زیادی هزینه کرده و برند خود را در خارج و داخل ایران ثبت نمایید. در غیراینصورت حتماً قبل از ثبت دامین باید بررسی نموده تا شخص و یا شرکتی از آن استفاده ننماید که در این صورت ریسک این دامین بسیار بالاست و ممکن است در آینده، آن را از دست بدهید.
برای مثالی دیگر میتوانیم از دامین alibaba نام ببریم که com. آن در دست شرکت معروف چینی است اما پسوند ir. در دست یک شرکت معروف فروش بلیت در ایران است. با اینکه احتمالاً برند علی بابا در ایران ثبت رسمی شده است، اما این شرکت چینی اگر وارد یک دعوای حقوقی شود، میتواند دامین ir را نیز بگیرد. دامینی که هزینههای فراوانی برای آن شده است و ارزش آن به میلیاردها تومان میرسد.
اسفند ۱۴۰۰
